را در كتب جاويدان ميسازد و مراتب وجود را از معانى بلند مىكند . و اما غنا ( موسيقى ) عبارت از نسبت‌هاى آوازها و نمودار زيبايى آنها براى گوشهاست . و كليهء اين هنرهاى سه‌گانه سبب مىشود كه دارندهء آنها با پادشاهان بزرگ همبزم شود و به محفل خلوت و بزم انس آنان راه يابد . بنابر اين صنايع سه‌گانهء مزبور را از اين راه شرفى است كه ديگر صنايع را نيست و صنايع ديگر تابع آنها هستند و آنها را براى كسب روزى پيشهء خود ميسازند و گاهى اين پيشه‌ها بر حسب اختلاف مقاصد و موجبات فرق مىكند و خدا آفرينندهء داناست [ 1 ] فصل بيست و چهارم در صناعت كشاورزى نتيجهء اين صناعت بدست آوردن مواد خوراكى و ( غلات ) حبوبات است بدينسان كه زمين را شخم ميكنند و تخم در آن ميكارند و گياه را پس از روئيدن مواظبت مىكنند و آن را با آبيارى [ 2 ] مرتب نگهميدارند تا رشد كند و بمرحلهء ثمره - دادن برسد . سپس خوشهء آن را ميدروند و دانه را از درون پوست بيرون مىآورند و اين اعمال را با مهارت انجام ميدهند و وسايل و موجبات آن را فراهم ميسازند . كشاورزى از قديمترين صنايع بشمار مىرود ، زيرا بوسيلهء آن مواد غذايى انسان بدست ميآيد كه اغلب مكمل حيات اوست ، زيرا انسان ممكن است [ بدون همهء اشياء بسر برد ، ولى نميتواند بىمواد غذايى بزندگى خود ادامه دهد [ 3 ] ] و به همين سبب اين صنعت به صحرانشينان و ده‌نشينان اختصاص يافته است ، [ 4 ] چنان كه در فصول پيش

--> [ 1 - ) ] آيهء 81 ، سورهء يس . اين آيه در چاپهاى مصر و بيروت نيست و به جاى آن فصل بدينسان پايان مىيابد : « و خدا براستى داناتر است ، » آخر فصل در « ينى » هم مانند « پ » است [ 2 - ) ] در برخى از چاپها بجاى « بالسقى » كلمهء « بالسعى » است و صورت متن از « ينى » است . [ 3 - ) ] از « ينى » در چاپهاى مصر و بيروت عبارت درست نيست . [ 4 - ) ] در برخى از چاپها پيش از ( اختصت ) حرف ( ما ) به غلط افزوده شده است .